Ngày nay, bạn có thể tìm thấy nhựa xung quanh bạn, có thể là trong siêu thị, trong trường học hoặc trong văn phòng. Một lý do tại sao nhựa được dùng phổ biến là vì nó có khả năng được tạo ra theo nhiều phương pháp khác nhau. Không phải tất cả các loại nhựa đều giống nhau và có thể bạn chỉ gặp được một vài loại nhựa phổ biến. Bạn hãy cùng Havico đi tìm hiểu nhựa là gì? nguồn gốc ứng dụng của nhựa trong bài viết sau nhé!
Khái niệm và nguồn gốc của Nhựa
Nhựa hay còn gọi là chất dẻo (plastic trong tiếng anh), là một phần không thể thiếu trong đời sống con người hiện đại. Plastic có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp “Plastikos”, có nghĩa là có khả năng để đúc, nhựa được biết đến với đặc tính linh hoạt và dẻo dai, cho phép chúng được tạo hình theo nhiều dạng khác nhau. Các sản phẩm từ nhựa phục vụ đa dạng nhu cầu từ đồ gia dụng như bàn, ghế, chai, cốc, túi nilon, đến các ống dẫn nước và nhiều hơn nữa.
Lịch sử của loại nhựa đầu tiên bắt đầu từ năm 1838 với sự ra đời của vinyl chloride, tiếp nối là styrene, acrylic và polyester trong những năm tiếp theo. Đến năm 1869, John Hyatt đã tạo ra celluloid, một chất dẻo dai và linh hoạt, nó như một giải pháp thay thế cho ngà voi.
Sự phát triển có tầm quan trọng nhất trong ngành nhựa là do Leo Baekeland, người đã phát minh ra phenol formaldehyde vào năm 1909. Loại nhựa tổng hợp này có khả năng tạo hình đa dạng và chi phí sản xuất thấp, Bakelite của ông đã trở thành chất tổng hợp đầu tiên được sản xuất hàng loạt và sử dụng rộng rãi cho đến nay, mở ra kỷ nguyên mới cho các loại vật liệu tổng hợp.
Thành phần và cấu tạo của nhựa
Trên thế giới hiện nay có rất nhiều loại nhựa, mỗi loại sẽ có thành phần và tính chất khác nhau. Nhựa có thành phần chính là polyme hữu cơ thường được cấu tạo từ chuỗi carbon, đôi khi kết hợp với oxi, lưu huỳnh hoặc nitơ và các nguyên liệu tự nhiên như cellulose, than đá, khí thiên nhiên, muối và đặc biệt không thể thiếu là dầu mỏ.
Các nhóm phân tử đa dạng này được gắn vào chuỗi carbon để tạo nên tính chất đặc trưng và sự sắp xếp cụ thể của chuỗi polyme quyết định các đặc tính vật lý của từng loại nhựa cụ thể. Nhờ vào sự điều chỉnh cấu trúc phân tử một cách khéo léo, nhựa đã trở thành loại vật liệu không thể thiếu trong đời sống hiện đại.
Trong công nghiệp điện tử, hơn một nửa số nhựa sử dụng chứa hợp chất hữu cơ và vô cơ, cùng các chất phụ gia khác để cải thiện tính năng và giảm chi phí trong quy trình sản xuất. Các chất độn như khoáng chất và phẩm màu cũng được thêm vào để tăng cường đặc tính và màu sắc cho sản phẩm.
Nhựa được phân chia thành bao nhiêu loại?
Theo hiệu ứng của polyme khi tiếp xúc với nhiệt độ
- Nhựa nhiệt dẻo: Là loại nhựa mà khi nung nóng ở nhiệt độ cao nó sẽ chảy mềm và khi hạ nhiệt độ thì nó đóng rắn trở lại. Tính chất cơ học không cao khi so với nhựa nhiệt rắn. Nhựa nhiệt dẻo có khả năng tái sinh lại nhiều lần, chẳng hạn như: PE, PP, PS, PMMA, PB, PET…
- Vật liệu đàn hồi (elastomer): Là loại nhựa có tính chất đàn hồi tương tự như cao su.
- Nhựa nhiệt rắn: Là một hợp chất cao phân tử có khả năng chuyển đổi thành trạng thái không gian 3 chiều dưới tác động của nhiệt độ hoặc dưới tác động của phản ứng hóa học. Sau đó không nóng chảy hay tan lại được nữa và không có khả năng tái sinh, có thể kể đến như: UF, PF, nhựa melamine, polyester không no…
Theo ứng dụng
- Nhựa phổ thông: Là loại nhựa có thể dùng lượng nhiều, giá thành thấp. Được sử dụng phổ biến trong các đồ dùng gia đình như: PP, PE (HDPE), PS, PVC, PET, ABS…
- Nhựa chuyên dụng: Là những loại nhựa có thể được dùng riêng theo từng mục đích.
- Nhựa kỹ thuật: là loại nhựa có tính cơ lý cao hơn so với những loại nhựa khác. Thường dùng trong các sản phẩm công nghiệp, bao gồm: PC, PA…
Tham khảo thêm: Làm thế nào để phân biệt nhựa nhiệt rắn và nhựa nhiệt dẻo?
Ứng dụng của nhựa trong đời sống ngày nay
Nhựa là loại vật liệu rất đa năng và phù hợp với nhiều lĩnh vực trong đời sống và công nghiệp. Nhựa được ứng dụng trong hầu hết các ngành như:
- Ngành sản xuất bao bì, đồ gia dụng: vì nhựa rất nhẹ, linh hoạt và có độ bền cao: hộp đựng, chai lọ nhựa, khay, hộp, thùng phuy, ly nhựa…
- Ngành sản xuất năng lượng: tấm pin mặt trời, làm tuabin gió…
- Ngành vật liệu xây dựng: bạt che công trình, lưới an toàn, lưới chắn bụi chắn gió…
- Ngành y tế: túi bood, máy lọc máu, van tim, ống truyền, xilanh, chân tay giả…
Mong rằng sau khi đọc xong bài viết này, bạn có thể hiểu hơn về nhựa và lịch sử hình thành của nó. Bởi nhựa sẽ là một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta. Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về những thông tin của từng loại nhựa, hãy vào trang web của chúng tôi ngay nhé!
Ban biên tập: Havico
